Journey to the Centre of the Earth - Review

Wij repeteren nu 2 maanden aan een arrangement van deze compositie, gebaseerd op de verhalen van Jules Verne ("Voyages Extraordinairs" ofwel "Naar het middelpunt der aarde", 1864). Het arrangement dat wij spelen is geschreven door Luc Vertommen (Band Press VOF). Het is onderdeel van muziek voor de 1e divisie in het Klein Repertorium 2008, een keur aan werken bedoeld voor de bondsconcoursen.

Ik had in eerste instantie helemaal geen zin om eraan te repeteren. Ik besloot dat ik wellicht bevooroordeeld was. Dus ben ik van de week ervoor gaan zitten en heb het gerepeteerd. Ik ken het nu. Maar ik vind het nog steeds helemaal niks.

"Symphonic Scenes for Fanfare Band", luidt de ondertitel. Ik vind er weinig symphonisch aan. Het klinkt alsof de componist de muzieknoten heeft opgegeten, en vervolgens van een afstandje heeft uitgespuugd over het muziekpapier. Het gebruik van notenschrift is zo'n beetje het enige normaal herkenbare aan het hele muziekstuk. Buiten de inzet van een muziekkorps, dan.

Mijn partij klinkt als gerammel in de ruimte. Ook nadat ik het heb gerepeteerd, zodat ik weet waar ik in moet zetten, welke noten ik moet spelen, en hoe. Van de 9 bewegingen die de compositie kent, worden zover ik kan herkennen 2 thema's 4x herhaald, en 2 thema's 3x.

Een van de thema's die 3x wordt herhaald, bestaat voornamelijk uit series 16e noten (doorspekt met quintolen en sextolen). Kan ik dat spelen? Jawel! Het tempo waarin deze thema's worden uitgevoerd ligt echter zo hoog, dat de noten door elkaar gaan zwemmen. Dat geeft het effect van uiteenspattende bubbels in kokende lava. Dat is wellicht de bedoeling geweest... Het thema klinkt niet alsof ons harde werk wordt gewaardeerd... uiteindelijk dragen we slechts bij aan een geluidseffect.

De muzikant in mij is er niet van gediend dat ik tot een geluidseffect word gereduceerd. In mijn ogen zijn geluidseffecten het domein van synthesizers en een hele batterij aan niet-elektrische rammelaars. Die kunnen zeer waardevol ingezet worden, bijvoorbeeld als bijdrage aan het gevoel van of een scene in een film of toneelstuk. Ik heb voldoende geluidseffecten samengesteld om te waarderen wat er bereikt kan worden met allerlei instrumenten alsook niet-instrumenten (denk aan zwepen, autoremschijven, en galopperende paardenhoeven). Het inzetten van een fanfare-orkest om geluidseffecten te creëren beschouw ik als een oneigenlijke toepassing. Tenslotte zet je normaliter ook geen hamer in om ramen te wassen.

Het andere thema dat 3x wordt herhaald, maakt op tijd van 2 achtsten en loopje omhoog, startend op een lage 16e noot, gevolgd door een 64e quintool (en soms sextool) omhoog, deels chromatisch, deels willekeurig, eindigend op een achtste topnoot. Dit gebeurt op verschillende toonhoogtes, samen 19x in mijn partij. Ik heb dit in de 2e baritonstem, samen met de hoorns. Het tempo ligt zo hoog, dat de quintool en sextool onhoorbaar samensmelten tot wellicht de hint van een glissando. In het voorwoord van de componist is zelfs aangegeven dat het quasi-glissando uitgevoerd moet worden. Maar dan moet je wel heel goed luisteren naar dit effect, tussen al het geweld van de andere partijen. Anders heb je het gemist. En wat heeft het voor zin om iets te spelen dat niet gehoord kan worden?

Een normale componist zou een glissando schrijven met een glissandoteken: een platgeslagen golfje (zoals ~) dat diagonaal omhoog of omlaag wijst. De manier waarop het hier is genoteerd, lijkt erop dat de componist (of de arrangeur) een computer heeft gebruikt om zijn muziek te componeren en (als controle) uit te voeren. Dat denk ik, omdat ik mijn eigen muziek op dezelfde wijze componeer.

Op zichzelf is daar niets mis mee: het is een heel stuk makkelijker componeren met dan zonder computer. We zien hier echter dat het componeren met computer gevolgen heeft voor muzieknotatie die niet bedoeld is voor een computer, maar voor mensen. Mensen zijn geen computers. Zaken die een computer en een synthesizer zonder meer kunnen spelen, zijn niet automatisch speelbaar door mensen. En zaken die dan wel speelbaar zijn, worden niet automatisch gewaardeerd.

Samen met de andere muzikanten, die vast hun uiterste best doen om deze muziek onder de knie te krijgen, klinkt de compositie als een wastrommel gevuld met spijkers.

Als dat de bedoeling was, dan is het gelukt. Bravo!